Witamina D - witamina słońca

Pomaga w utrzymaniu zdrowych kości i zębów.
Jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania mięśni
oraz układu odpornościowego.

Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej - wchłanianie i utrzymanie prawidłowego poziomu we krwi

Bilans gospodarki wapniowo-fosforanowej ma niebagatelny wpływ na właściwe funkcjonowanie organizmu. Te pierwiastki pełnią niesłychanie ważną rolę w całym wachlarzu procesów życiowych. Odpowiednie wchłanianie tych związków zapewnia, m. in. witamina D, a konkretnie jej aktywna postać.

Jak powstaje aktywna postać witaminy D?

Aktywna forma witaminy D tworzy się w nerkach pod wpływem parathormonu (PTH). Hormon ten produkowany jest przez gruczoły przytarczyczne. Jego nadmiar skutkuje podwyższonym stężeniem wapnia i obniżonym stężeniem fosforanów.
Spadek stężenia wapnia we krwi powoduje natychmiastową produkcję PTH, to zwiększa poziom aktywnej formy witaminy D, a co za tym idzie wchłanianie wapnia. Jednocześnie, zwiększona produkcja PTH prowadzi do demineralizacji kości, gdyż następuje uwalnianie wapnia z rezerwuaru kostnego. 

Natomiast w przypadku fosforanów, wzrost ich stężenia prowadzi do wydzielania PTH i w efekcie wydalania fosforanów przez nerki. Dlatego tak istotnym jest doprowadzenie do optymalnego poziomu tych pierwiastków w organizmie.

Wpływ wapnia i fosforu na układ kostny

Oprócz swojej powszechnej roli w mineralizacji kości, wapń uczestniczy także, a właściwie przede wszystkim w procesie krzepnięcia krwi oraz wspiera działanie układu nerwowego i mięśniowego. Te kwestie organizm traktuje do tego stopnia priorytetowo, że gotowy jest wykonać je jako pilniejsze, nawet kosztem kośćca. Stąd u niemowlaków odnotowuje się przypadki krzywicy.
Do prawidłowej mineralizacji kości potrzebny jest nie tylko łatwo przyswajalny z diety wapń, lecz także sole fosforu oraz witaminy D i C oraz mikroelementy, jak magnez, fluor, cynk. Natomiast, właściwemu przyswajaniu wapnia przez kości sprzyja obecność fosforu, witaminy D oraz C.

 Mocne kości

65% konstrukcji układu kostnego to związek węglanu i fosforanu wapnia. Kość, zwłaszcza w fazie wzrostu, zasilana jest w sposób ciągły solami tych pierwiastków, pochodzącymi z diety, przyswojonymi w jelitach i zawartymi we krwi. Kość zostanie właściwie uformowana i uwapniona, gdy stosunek wapnia i fosforu w organizmie będzie wynosił 1:1.

Nadmiar fosforu niesie ryzyko zniweczenia całego misternego procesu mineralizacji kości. Jeśli wraz z pożywieniem będziemy dostarczać organizmowi za dużo fosforu, wówczas po przejściu drogi z jelit do krwi spowoduje nadczynność gruczołów tarczycy i zwiększone stężenie kalcytoniny – antagonistycznego hormonu do PTH. Kalcytonina jest bezpośrednio odpowiedzialna za osłabienie kości przez wydalanie z nich wapnia. Dodatkowo, nadmiar fosforu może skutkować tworzeniem się złogów nierozpuszczalnych soli wapniowych, a przez to trudnościami z wchłanianiem wapnia. O przedawkowanie fosforu nie jest trudno, gdyż jest powszechnie stosowany w przemyśle spożywczym jako polepszacz smaku oraz środek przedłużający trwałość produktów. Spotykany jest nawet w pastach do zębów.

Wpływ witaminy D na wchłanianie wapnia

Zarówno PTH jak i witamina D są niezbędne dla prawidłowego wchłaniania wapnia z jelit do krwi. Witamina D stymuluje też tworzenie tkanki kostnej. Odgrywa niebagatelną rolę w regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej w ustroju. Jednocześnie, uczestniczy w optymalizacji metabolizmu tkanki kostnej, funkcji mięśni i układu odpornościowego. Rozważając suplementację witaminą D należy pamiętać, że jedynie w obecności wapnia przyczyni się do poprawy gęstości kości.

Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej

Niedobór wapnia i fosforu, spowodowane dietą ubogą w te pierwiastki, np. u osób odchudzających się może doprowadzić do demineralizacji kości.

Wyraźne braki witaminy D lub nieprawidłowości w jej aktywacji, także prowadzą do tej przypadłości. Taka demineralizacja kości zwana osteomalacją bywa nagminnie mylona z osteoporozą, gdyż w badaniu densytometrycznym ubytki w gęstości kości wyglądają podobnie.

Z kolei nadmierna aktywacja witaminy D lub przedawkowanie może spowodować wzrost stężenia wapnia i różne komplikacje z tym związane, jak kamica nerkowa czy odwodnienie.
Nadmiar PTH, czyli nadczynność przytarczyc prowadzi do odwapnienia kości, na korzyść wzrostu stężenia wapnia we krwi. Wzrost poziomu PTH może być spowodowany niewydolnością nerek, a w konsekwencji zaburzeniem wydalania fosforanów i aktywacji witaminy D.

Niedobór PTH, czyli niedoczynność przytarczyc generuje spadek stężenia wapnia i wzrost fosforanów, co de facto prowadzi do dolegliwości ze strony układu mięśniowego, objawiającymi się skurczami, a także powstawania złogów wapniowo-fosforanowych wywołanych wysokim stężeniem fosforanów.

Utrzymanie prawidłowego poziomu gospodarki wapniowo-fosforanowej we krwi

Właściwy poziom wapnia i fosforu w organizmie warunkuje prawidłowe zmineralizowanie kośćca. Ale nie tylko. Fosfor dodatkowo uczestniczy w przemianach tłuszczu i węglowodanów, pomaga w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie, a także wchodzi w skład wielu enzymów. Utrzymaniu optymalnej gospodarki wapniowo-fosforanowej we krwi sprzyja odpowiednia dieta. Istotnym jest, by pamiętać o optymalnej proporcji wapnia do fosforu, która powinna wynosić 1:1.

Źródłem najlepiej przyswajalnego wapnia, a także fosforu jest mleko i jego przetwory. Zaraz za nimi w zestawieniu dietetycznych wspomagaczy wapniowo-fosforanowych znajdują się konserwy rybne i ryby wędzone. Dalej są produkty roślinne, jak nasiona, liście i orzechy. Te produkty są tak samo kłopotliwe jak korzystne. Owszem, zawierają dużo wapnia lecz ze względu na obecność w nich kwasu szczawiowego, fitynianów i niektórych frakcji błonnika pokarmowego, wapń w nich obecny nie zostaje przyswojony przez organizm w zadowalającej części. Odpowiednie wchłanianie wapnia z pożywienia utrudnia też tłuszcz, a także zbyt duża ilość przyjmowanego fosforu.

Niektóre produkty spożywcze potęgują wchłaniacie wapnia. Są nimi laktoza, witamina D, lizyna, arginina, inulina, fruktooligosacharydy i kwas cytrynowy. Wapń możemy też dostarczyć organizmowi wraz z wodą, zwłaszcza twardą lub mineralną o podwyższonej zawartości tego pierwiastka.

Na przyswajalność wapnia bardzo korzystnie wpływa białko. To właśnie łańcuchy aminokwasów, z których zbudowane jest białko wiążą cząsteczki wapnia i transportują go do krwi oraz magazynują w organizmie, a także ułatwiają usuwanie nadmiaru. Dlatego, kiedy w diecie brakuje białka samo spożywanie produktów wysokowapniowych nie daje pozytywnych rezultatów. A wręcz może przyczynić się do niedoborów tego minerału we krwi i w kościach. Jednak trzeba pamiętać, by zachować umiar, gdyż dieta obfitująca w białko może wywołać reakcję metaboliczną polegającą na zwiększonym wydalaniu wapnia z jelit wraz z moczem i kałem, a także z kości.

Prawidłowo zbilansowana dieta pokrywa zapotrzebowanie organizmu na fosfor. Inaczej jest w przypadku wapnia: przeciętny Polak dostarcza w diecie około 50% zapotrzebowania na wapń. Dobrze, by o tym pamiętać i spożywać nabiał i ryby oraz dodatkowo wspomagać dietę substancjami poprawiającymi wchłanianie wapnia, jak choćby witamina D. Pomocna w utrzymaniu prawidłowej gospodarki wapniowo-fosforanowej we krwi jest też kontrola nad spożywaniem działających niekorzystnie produktów. Tych, które przyczyniają się do wydalania wapnia lub niebezpiecznie podnoszą poziom fosforu.

Oceń artykuł:
Jeszcze nie oceniano

Kontakt

vitabuerd3@takeda.pl +48 22 608 13 00
+48 22 608 13 01
+ 48 22 608 13 03 Takeda Polska Sp. z o.o.
ul. Prosta 68,
00-838 Warszawa

Poznaj naszego Eksperta!

Mgr farmacji Barbara Bielska - absolwentka Wydziału Farmacji Akademii Medycznej (obecnie Uniwersytet Medyczny) we Wrocławiu. Specjalista farmacji aptecznej. Od 1993 roku kierownik Apteki we Wrocławiu, a później w Warszawie. Należy do Okręgowej Izby Aptekarskiej w Warszawie.

Administratorem danych jest Takeda Polska Sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie przy ul. Prostej 68. Dane osobowe zbierane za pośrednictwem niniejszego formularza przetwarzane są w celu obsługi przesłanego zapytania. Każda osoba ma prawo wglądu w swoje dane osobowe oraz możliwość ich poprawiania. Podanie danych jest dobrowolne.

Jeśli chcesz zgłosić wystąpienie działania niepożądanego lub inną informację dotyczącą bezpieczeństwa stosowania produktów Takeda, kliknij tutaj.

Jeśli chcesz pobrać formularz zgłoszenia działania niepożądanego, kliknij tutaj. Możesz także skontaktować się telefonicznie z osobą odpowiedzialną za nadzór nad bezpieczeństwem stosowania produktów leczniczych pod nr telefonu: +48 602 761 141 lub +48 602 761 142

zamknij Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.